KIRIM-KONGO KANAMALI ATEŞİ
Kırım - Kongo Kanamalı Ateşi Nedir?
|
|
Kırım-Kongo Hemorajik
Ateş (KKHA),keneler tarafından taşınan Nairovirüs isimli bir mikrobiyal
etken tarafından neden olunan ateş, cilt
içi ve diğer alanlarda kanama gibi bulgular ile seyreden hayvan kaynaklı bir
enfeksiyondur. Son yıllarda tedavide görülen gelişmelere rağmen, bu
enfeksiyonlarda ölüm oranları hala yüksektir.
Keneler Nasıl Tanınır ve
Nerelerde Bulunur?
Keneler otlaklar, çalılıklar ve kırsal alanlarda yaşayan
küçük oval şekillidir. 6-8 bacaklı,
uçamayan, sıçrayamayan hayvanlardır. Hayvan ve insanların kanlarını emerek
beslenirler ve bu sayede hastalıkları insanlara bulaştırabilirler.
Ülkemiz kenelerin yaşamaları için coğrafi açıdan oldukça
uygun bir yapıya sahiptir. Türlere göre değişmekle beraber kenelerin, küçük
kemiricilerden, yaban hayvanlarından evcil memeli hayvanlara ve kuşlara
(özellikle devekuşları) kadar geniş bir konakçı spektrumları mevcuttur.
Kimler Risk Altındadır?
Hastalık
genellikle meslek hastalığı şeklinde karşımıza çıkar.
·
Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar
·
Veterinerler
·
Kasaplar
·
Mezbaha çalışanları
·
Sağlık personeli özellikle risk gurubudur.
·
Kamp ve piknik yapanlar, askerler ve korunmasız olarak yeşil alanlarda
bulunanlar da risk altındadır.
Henüz ergin olmamış Hylomma soyuna ait
keneler, küçük omurgalılardan kan emerken virüsleri alır, gelişme evrelerinde
muhafaza eder; ergin kene olduğunda da hayvanlardan ve insanlardan kan emerken
bulaştırır.
Kuluçka Süresi Ne Kadardır?
Kene tarafından ısırılma ile virüsün alınmasını takiben
kuluçka süresi genellikle 1-3 gündür; bu süre en fazla 9 gün
olabilmektedir.
Enfekte kan, ifrazat veya diğer dokulara doğrudan temas sonucu bulaşmalarda bu
süre 5-6 gün, en fazla ise 13
gün olabilmektedir.
Belirtileri Nelerdir?
Ateş
Kırıklık
Baş
ağrısı
Halsizlik
Kanama
pıhtılaşma mekanizmalarının
bozulması sonucu;
- Yüz ve göğüste kırmızı döküntüler
ve gözlerde kızarıklık,
- Gövde, kol ve bacaklarda morluklar
- Burun kanaması, dışkıda ve idrarda kan
görülür
- Ölüm karaciğer, böbrek ve akciğer
yetmezlikleri nedeni ile
olmaktadır.
Kırım-Kongo
Kanamalı Ateşinin Tanısı Nasıl Konulur?
Kanda virüse karşı
oluşan antikorların taranması tanı için en sık kullanılan yöntemdir. Bu
göstergeler hastalığın başlangıcından sonra 6. günden itibaren belirlenebilir.
Kırım-Kongo
Kanamalı Ateşi Nasıl Kontrol Edilir ve Nasıl Korunulur?
Hastalığın
bulaşmasında keneler önemli bir yer tutmaktadır. Bu nedenle kene mücadelesi
önemlidir fakat oldukça da zordur.
1. İnsanlar kenelerden uzak tutulabilir ise bulaş önlenebilir. Bu nedenle de
mümkün olduğu kadar kenelerin bulunduğu
alanlardan kaçınmak gerekir.
2. Kenelerin yoğun olabileceği çalı, çırpı ve gür ot bulunan alanlardan uzak
durulmalı, bu gibi alanlara çıplak ayak
yada kısa giysiler ile gidilmemelidir.
3. Bu alanlara av yada görev gereği gidenlerin lastik
çizme giymeleri,
pantolonlarının paçalarını çorap içine almaları,
4. Görevi nedeni ile risk grubunda yer alan kişilerin hayvan ve hasta
insanların kan ve vücut sıvılarından korunmak için mutlaka eldiven, önlük, gözlük, maske v.b.
giymeleri gerekmektedir.
5. Gerek insanları gerekse
hayvanları kenelerden korumak için haşere kovucu ilaçlar (repellent) olarak
bilinen böcek kaçıranlar dikkatli bir şekilde kullanılabilir. (Bunlar sıvı,
losyon, krem, katı yağ veya aerosol şeklinde hazırlanan maddeler olup, cilde
sürülerek veya elbiselere emdirilerek uygulanabilmektedir.)
6. Haşere kovucular hayvanların baş veya
bacaklarına da uygulanabilir; ayrıca bu maddelerin emdirildiği plâstik
şeritler, hayvanların kulaklarına veya boynuzlarına takılabilir.
7. Kenelerin bulunduğu alanlara
gidildiği zaman vücut belli aralıklarla kene için taranmalıdır.
8. Vücuda yapışmış
keneler uygun bir şekilde kene ezilmeden, ağızdan veya başından tutularak
bir cımbız veya pens yardımıyla çıkartılır. Isırılan yer alkolle
temizlenmelidir. Mümkünse kenenin tanı için alkolde saklanması uygun olur.
9. Diğer canlılara ve çevreye
zarar vermeden, haşere ilacı (insektisit) ile uygulamanın uygun görüldüğü
durumlarda çevre ilaçlanması yapılabilinir.
Kırım-Kongo
Kanamalı Ateşinin Tedavisi Nedir?
Hastalığın kesin bir tedavisi
bulunmamaktadır. Hastaya destek tedavisi yapılmalıdır.
Konuyu Hazırlayan: Dr. Alp
Akay - Dr. Selcan Başak Soyluoğlu
Kaynaklar:
3.
www.who.int/mediacentre/factsheets/fs208/en/
4.
www.cdc.gov/ncidod/dvrd/spb/mnpages/dispages/cchf.htm